Blog o borach, pustaciach i torfowiskach na Górnej Orawie i Podhalu
Blog > Komentarze do wpisu

Kraina torfowisk

Na obszarze borów znajduje się kraina torfowisk. To szczególna enklawa przyrodnicza. Są to prawdziwe okazy geobotaniczne nie tylko w skali Karpat.

Około 10 – 11 tys. lat temu zaczął się tworzyć proces powstawania torfów. Niektóre gatunki roślinności z początku okresu polodowcowego, tworzyły tzw. lasotundrę. Były to m.in. mchy i turzyce.

Torfowiska powstawały na płaskich, bezodpływowych terenach, o nieprzepuszczalnym gruncie iłów mioceńskich naniesionych tu z Tatr. Powstały na wododziale europejskim. W ich tworzeniu bierze udział m.in. mech torfowiec Sphagnum. Jego obumarłe szczątki ulegają rozkładowi bez dostępu tlenu, w wyniku czego powstaje torf. Proces ten zapoczątkowany przez naturę około 9 tys. lat temu trwa do dziś. Rocznie przybywa 1 mm torfu.

Obszary torfowisk zasilane są głównie opadami deszczu i są ubogie w składniki odżywcze, stąd ich specyficzna szata roślinna, uwarunkowana również silnie kwaśnym odczynem podłoża, na którym rosną.

Torfowiska można podzielić na wysokie, tzw. mszary, przejściowe i niskie. Charakteryzują się one odmienną roślinnością i zróżnicowaną miąższością pokładów torfu. Wysokie są reliktem chłodnej i wilgotnej epoki polodowcowej. Przejściowe, zwane darniowymi, tworzą pierwszą fazę rozwoju torfu wysokiego i występują najczęściej na jego obrzeżach. Torfowiska niskie, to zazwyczaj obszary najczęściej określane jako bagna.

Torfy gromadzą masy wody, pełniąc rolę naturalnych zbiorników retencyjnych. Są zbiorowiskami unikalnych w skali europejskiej rzadkich okazów roślin i zwierząt. Poprzez niedostępność bronią swych tajemnic.

Tereny torfowisk najczęściej otaczają lasy iglaste, sosnowo – świerkowe bory, bagienna kosodrzewina i sosna błotna, będące pod ochroną. Pojawia się też brzoza niska i osika oraz kępki mchów.

Rozległy kompleks puścizn, torfowisk, podmokłych łęgów, i bagien, trzęsawisk i marasów, często bagiennych lasów sosnowych (sosna karłowata i czerwona), ciągnący się łukiem u podnóża działów orawskich od Suchej Góry na Słowacji, aż po Ludźmierz, nazywany jest przez miejscową ludność borami lub pustaciami. Obszar ten, leżący w zachodniej części kotliny, był kiedyś siedliskiem dzikiej zwierzyny reprezentowanej przez dziesiątki gatunków ssaków, ptaków, płazów i gadów, mięczaków i owadów. Wiele z nich już bezpowrotnie wyginęło na wskutek osuszania terenu, a wielu grozi zagłada. Ich szkielety odkopywano w borach, podczas prac melioracyjnych, prowadzonych tu w latach 1958 – 1975. W trzęsawiskach bagiennych, na wskutek nieuwagi pasterzy, ginęło również wypasane tu bydło. Podczas wspomnianych prac natrafiono na świetnie zmumifikowane ciało kilkunastoletniej zmarłej dziewczyny, pochowanej tam prawdopodobnie podczas „zarazy”.

Największe z torfowisk to Puścizna Wielka (505 – 620 ha) leżąca około 650 – 700 metrów npm., Rękowiańska (260 ha) leżąca średnio 660 m npm. W najmniejszym obniżeniu sięga 652,8 m, leżąca za drogą z Czarnego Dunajca do Piekielnika, za Baligówką, u podnóża Beskidu Podhalańskiego. Doczekała się ona tzw. ścieżki edukacyjnej. Puścizna Mała (100 ha), Stare Pole koło Podczerwonego (93 ha).

Są oczywiście jeszcze inne, znacznie mniejsze obszarowo torfowiska zajmujące w sumie około 200 ha. Wystarczy wymienić choćby kilka z nich. Od strony Chyżnego to Pustać Wysoka, Łysa Puścizna, Pusta Polana, Jasiowska Puścizna i Składzisko. Dalej w kierunku Piekielnika torfowisko koło Księżej Sośliny i Ucinek. Za drogą do Czarnego Dunajca Torfowisko Piekielnik i ponoć najstarsze z nich – Baligówka. Od Podczerwonego rozciąga się Rudne, Bacuch i Przybojec, dalej w kierunku Chochołowa Torfowiska Kosarzyska. Bór za Lasem leży między Kaczmarką, a wspomnianym zakładem produkcji torfowej. Między Wróblówką, a Ludźmierzem torfowiska: Długopole, Franków Brzyzek, Przymiarki oraz Bór na Czerwonem za lotniskiem w Nowym Targu w kierunku Szaflar (obszar unikalny w skali Europy).

niedziela, 08 sierpnia 2010, wojtek.ornacki
Tagi: torfowiska

Polecane wpisy

  • Galeria zdjęć z torfowisk

    Krzewinki solanki na torfowisku, fot. Józef Szaflarski Wypalony fragment torfowiska, na którym odrasta flora, m.in. mech płonnik i krzewiki solanki, fot. Józef

  • Potoki w Borach Orawskich

    Oto główne cieki wodne na omawianym obszarze. Z Borów Piekielnickich, położonych przy samej granicy ze Słowacją, wypływa Piekielnicznik zwany też Potokiem Pieki

  • Puścizna Wielka

    Puścizna Wielka leży na zachód pomiędzy lasem Gajka, a Potokiem Borowym. Średnio pokłady torfu wynoszą około 1,5 m. W niektórych miejscach sięgają znacznie głęb